Κοντρατιεφ και ΕΛΑΚ

Βιομηχανική επανάσταση, σιδηρόδρομοι, εξηλεκτρισμός, αυτοκινητοβιομηχανία, πληροφορική, τηλεπικοινωνίες(, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας next big think?): Η καπιταλιστική ανάπτυξη βασίστηκε διαδοχικά στην επανάσταση που συντελέστηκε στους αντίστοιχους τομείς. Η μετάβαση, βέβαια, από τον τομέα  που φτάνει σε ωριμότητα στον επόμενο, ελπιδοφόρο για το κερδοσκοπικό κεφάλαιο, κάθε άλλο παρά ανώδυνη δεν είναι – (http://en.wikipedia.org/wiki/Kondratiev_wave)
Τι σχέση έχουν όλα αυτά με το ΕΛΑΚ (Ελεύθερο λογισμικό / Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα)?
Ελα ντε. Η’ μήπως έχουν;
Ε λοιπόν, πολλοί αφελείς, ανάμεσα στους οποίους και ο γράφων, πίστεψαν ότι το ΕΛΑΚ θα χάλαγε τη σούπα, θα κατέστρεφε έναν ολόκληρο μακροοικονομικό κύκλο, ταρακουνώντας για τα καλά το καπιταλιστικό οικοδόμημα. [Η αλήθεια είναι ότι οι κύκλοι αυτοί του σύντροφου κοντρατιεφ (ποιος τον έφαγε αυτόν είπαμε;) έχουν την τάση να γίνονται όλο και πιο σύντομοι]
Τα σημάδια φαίνονταν ενθαρρυντικά: Αφού όλο και μεγαλύτερο μέρος του παραγόμενου πλούτου προέρχεται από την παροχή υπηρεσιών γενικότερα και την πληροφορική ειδικότερα, το ελεύθερο λογισμικό ήταν το πρώτο βήμα για την οριστική αναδιανομή του πλούτου. Βέβαια, ακόμα και αν αυτό ίσχυε, και όλη η τριτογενής παραγωγή περνούσε στο free domain, υπάρχει ακόμα ζωή εκτός κυβερνοχώρου, η οποία συνεχίζει να κινείται με βάση την παλιά καλή ανταλλακτική αξία του χρήματος.
Ποια ήταν, όμως, η εξέλιξη του ΕΛΑΚ; Το ελεύθερο λογισμικό αγκαλιάστηκε πολύ γρήγορα από μεγάλες εταιρίες, αφού αυτές συνειδητοποίησαν ότι όχι μόνο δεν αποτελούσε απειλή γι’αυτές και τον κύκλο εργασιών τους, αλλά ήταν μια πρώτης τάξης ευκαιρία να εδραιώσουν τη θέση τους και να εμποδίσουν την ανάδειξη ανταγωνιστών, αλλά και να συμπιέσουν τα μερίδια αγοράς των εταιριών που επιμένουν βλακωδώς στο κλειστό λογισμικό. Μέγιστο παράδειγμα η Sun,  η οποία έχει ανοίξει τον κώδικα που τρέχουν ακόμα και οι καφετιέρες της (αν υποθέσουμε ότι οι καφετιέρες στη Sun τρέχουν java) Με αυτήν της την κίνηση, αφενός έχει εξασφαλίσει δωρεάν debugging από εκατομμύρια προγραμματιστές  και χρήστες ανά τον κόσμο, αφετέρου έχει καταφέρει να εγκαταστήσει τα προϊόντα της σε όλες τις στοιχειώδους υπολογιστικής νοημοσύνης συσκευές που κυκλοφορούν στον πλανήτη, με τα ανάλογα κέρδη, φυσικά. Το κυριότερο σε αυτές τις περιπτώσεις είναι ότι οι εταιρίες που “αγκαλιάζουν” το ΕΛΑΚ δεν κινδυνεύουν πλέον από τον ανταγωνισμό, αφού ουσιαστικά εσωτερικεύουν την ανταγωνιστική διαδικασία στην παραγωγή (αν δεν σου αρέσει κάτι σε μια εφαρμογή που αναπτύσσεται από μια κοινότητα ΕΛΑΚ, δεν φτιάχνεις κάτι δικό σου, αλλά μπαίνεις στην κοινότητα και βελτιώνεις τον ήδη υπάρχοντα κώδικα)
Όνειρο ήταν και πάει λοιπόν το ελεύθερο λογισμικό, και μας άφησε να ταλαιπωριόμαστε με το Ubuntu…

Μια ταξική προσέγγιση (by Arpaxtiko)

Η ανάγκη για μια οργάνωση των προλεταρίων της γνώσης σχετίζεται περισσότερο την ανάγκη για πρόνοια στην χάραξη των μελλοντικών σχέσεων παραγωγής παρά με μια εξέλιξη στα πλαίσια της κλασσικής ταξικής οργάνωσης κατά Μαρξ. Προς το παρόν οι προλετάριοι της γνώσης μπορούν να διεκδικούν μαζί με τους υπόλοιπους προλετάριους, να θεωρούνται το ίδιο και το αυτό χωρίς να δημιουργoούνται επιπλοκές. Η φάση αποδιάρθρωσης των κοινωνικών και οικονομικών δομών που διανύουμε δεν αφήνει και πολλά περιθώρια. Η διεκδίκηση κεφαλαίου και υπεραξίας είναι το πρωτεύον για όλους εμάς τους μικρούς. Ωστόσο αυτό στο οποίο διαφέρουν οι μεν από τους δε είναι στο κατά πόσο μπορούν να επηρεάσουν το καπιταλιστικό σύστημα στα ευαίσθητα του σημεία: τα κραχ και την καταναλωτική δύναμη. Και στα δύο το επιστημονικό προλεταριάτο έχει τον πρώτο λόγο. Η αύξηση της υπεραξίας δεν είναι πλέον μόνο το αποτέλεσμα χειρωνακτικής εργασίας. Είναι το αποτέλεσμα σκέψης και διαχείρισης σκέψης.

ΓΙΑΤΙ “ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟ” ΑΝΤΙ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥ;

1. Ο σύγχρονος καπιταλισμός τείνει να αντικαταστήσει τους παραδοσιακούς χειρώνακτες με μηχανές με σκοπό να μειώσει το κόστος και να αυτοματοποιήσει την παραγωγή. Αυτό το γεγονός μειώνει τον πληθυσμό των παραδοσιακών εργατών.

2. Αντιθέτως, ο τεχνικός πολιτισμός μας και ο τρόπος παραγωγής απαιτούν περισσότερα καλά εκπαιδευμενα στελέχη.

3. Αυτά τα στελέχη αντικαθιστούν όλο και περισσότερο τους ιδιοκτήτες στην εταιρική διοίκηση. Πέρνουν όλες τις αποφάσεις και αναλαμβάνουν όλες τις ευθύνες. Αυτοί “τρέχουν τη δουλειά”

4. Κατέχουν κάθε γνώση. Επιπροσθέτως Αυτοί παράγουν κάθε παραγόμενη γνώση, χρήσιμη ή μη.

5. Έχουν κοινά συμφέροντα. i) αυξάνουν με τη δουλειά τους τη γενική παραγωγικότητα της εργασίας αλλά δεν επωφελούναι οι ίδιοι από τα αποτελέσματα.

ii) έχουν τον έλεγχο όλων των λειτουργικών αποφάσεων και επωμίζονται όλες τις ευθύνες χωρίς να έχουν το δικαίωμα να σχεδιάζουν τη γενική πολιτική των εταιρειών ή ακόμα και ν αέχουν γνώμη γι’ αυτή.

6. Οι παραδοσιακοί εργάτες καθώς το αντικείμενο της δουλειάς τους τους μετατρέπει όλο και γρηγορότερα σε “γρανάζια της μηχανής” αποξενώνονται από τους συναδέλφους τους και την κοινωνία. Σε συνδυασμό με την επιβολή του “κόσμου του θεάματος” οι παραδοσιακοί εργάτες απομακρύνονται από την πολιτική και τη διακυβέρνηση της κοινωνίας αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο για την επιβολή αυταρχικών και ολοκληρωτικών κρατικών και υπερεθνικών μηχανισμών που λειτουργούν με την πολιτική του “καρότου” (κοινωνική ευμάρεια και κατανάλωση) και του “μαστιγίου” (καταστολή). Το γεγονός αυτό τους βγάζει από τη θέση της πρωτοπορίας της κοινωνικής αλλαγής και τους μετατρέπει σε απλά πιόνια και θεατές της.

7. Αντίθετα οι “επιστημονικοί εργάτες”  αναγκάζονται να αποκτήσουν διοικητικές ικανότητες και να συνεργάζονται σε ομάδες  ώστε να είναι αποδοτικοί. Επίσης πρέπει διαρκώς να ανανεώνουν τις γνώσεις τους και να είναι έτοιμοι για μεγάλες εργασιακές αλλαγές. Έτσι είναι πιο κοντά στην πολιτική και πιο ευαισθητοποιημένοι στις πολιτικές μεταβολές. Είναι η νέα πρωτοπορία της κοινωνικής αλλαγής. Μένει να συνειδητοποιήσει την ύπαρξή της και συγκροτήσει την ταξική της υπόσταση.

8. Οι “επιστημονικοί εργάτες” είναι πολύ πιο ευάλωτοι από τους παραδοσιακούς εργάτες στην εργασιακή εκμετάλλευση επειδή είναι πιο εκτεθειμένοι στην εργασιακή ανασφάλεια. Η ειδική φύση της δουλειάς τους απαξιώνει πολύ πιο γρήγορα τις ικανότητές τους απ’ ότι των παραδοσιακών εργατών. Εκεί που ένας χειρώνακτας μπορούσε να δουλέψει μια ολόκληρη ζωή με τις γνώσεις που είχε αποκτήσει στα νίατα του, ένας επιστημονικός εργάτης ξεπερνιέται και αντικαθίσταται μέσα σε δέκα το πολύ χρόνια. Επίσης αναγκάζεται να αποδεικνύει συνεχώς τις ικανότητές του σε καθημερινές διαδοχικές εξετάσεις κάτω από μεγάλη πίεση. Η ειδική μορφή σχέσεων κάτω από τις οποίες εργάζονται οι επιστημονικοί εργάτες εκφυλίζουν πολύ γρηγορότερα τη ζωή τους. 

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ “ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟ”

Μα μικρή και σύντομη περιγραφή του όρου “επιστημονικό προλεταριάτο” :

ένας “επιστημονικός εργάτης” είναι ένας υπάλληλος του οποίου η εργασία συμβάλλει στην παραγωγή ή τη διαχείρηση νέας γνώσης χωρίς να λαμβάνει άμεσα (μέσω αμοιβής) ή έμμεσα (μέσω κοινωνικών παροχών) την πλήρη οικονομική αξία που παράγει η εργασία του.

Καθώς όλο και μεγαλύτερα κομμάτια της οικονομίας στρέφονται προς τον τομέα των υπηρεσιών και γενικότερα του τριτογενούς τομέα παραγωγής μεγαλώνει και ο αριθμός των εργαζόμενων που απασχολούνται ως “επιστημονικοί εργάτες”. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στις ώριμες δυτικές καπιταλιστικές οικονομίες όπου η πλειονότητα των νεοδημιουργούμενων θέσεων εργασίας απαιτούν περισσότερο πνευματικές παρά σωματικές ικανότητες και εργασία.

Η οικονομική και πολιτική ισχύς του “επιστημονικού προλεταριάτου” πηγάζει από διάφορα χαρακτηριστικά του, εκ των οποίων επιγραμματικά αναφέρονται τα εξής :

• Ο αυξανόμενος αριθμός τους
• Η πνευματική τους τεχνογνωσία που συχνα απαιτεί υψηλή εκπαίδευση
• Η τοποθέτησή τους σε στρατηγικούς τομείς για τη μοντέρνα καπιταλιστική οικονομία και τους εθνικούς θεσμούς π.χ. τράπεζες, τηλεπικοινωνίες, τεχνολογίες πληροφοριών.

Why scientific workers instead of traditional workers?

Because:

1. Modern capitalism tends to replace traditional hand-workers with machines in order to low cost and automate production. This fact dicrease the population of traditional workers.

2. On contrary our technical civilization and way of production demands more well trained executives.

3. These executives substitute more and more the owners in corporate management. They make all the decisions and take all responsibilities. They “run the job”.

4. They possess every knowledge. Moreover they produce all new knowledge produced, needed or not.

5. They have common interests.

i) They increase with their work the general productivity of labour but they don’t denefit the results.

ii) They make all functioning decisions and shoulder all responsibilities without the right to plot general policy or even have opinion.

What is a knowledge proletarian?

A first and very short description of the term “proletarian of the knowledge” could be

A proletarian of the knowledge is an employee who’s work contributes to the production and management of new knowledge without receiving directly (e.g. via stipend) or indirectly (e.g. via social welfare) the full financial value produced by his work.

As bigger parts of the economy shift towards services and what we call in general third-level production, bigger parts of the population are employed as “knoweldge miners”, ie proletarians of the knowledge. This is particular apparent in the mature western capitalistic economies where the majority of the newly created employment positions require more of mental than physical skills/labor.

The financial and political power of the knowledge-proletarians arises from various characteristics of theirs, epigrammatically:

• Their increasing number
• Their mental know-how which often requires higher education
• Their positioning in strategic sectors for the modern capitalistic economy and national states e.g banking, telecommunications, IT…..